Marautaki na 160 ni Yabaki ena Nodra Tadu mai na Melanisia

E na siga Lotulevu ni macawa oqo e vakananumi tiko kina na ika 160 ni yabaki na nodra tadu mai na vuvale vaka Melanisia e na noda vanua.

Oqo e wili kina ko Vanuatu, Solomone kei na so tale mai na Pasifika ka’ra vakatokai vaka Melanisia.

Qo e dua na porokaramu ka kauti ira vata mai me ra mai veikilai e na duidui yasana e ra cavutu mai kina.

Vakaraitaka na Minisita ni Veika Vakaitaukei ko Ifereimi Vasu ni qo e matai ni gauna kina matanitu me vakayacora kina e dua na ikalawa e na bibi ni kena kilai ka maroroi na nodra cau vakavanua ko ira na wekada mai na matanitu vaka Melanisia.

E ra vakavinavinakataka talega na yalo ni vosota e kauta mai na nodra qase e na gauna e liu e na vuku ni cakacaka me ra vakaitikotiko e na noda vanua.

Nikua, e da sa wili me da dua bau ga vaka kawa tamata iTaukei.

E ra sa kere veivosoti tale tikoga e na kena sega tu ni vakayacori mai na kena vakananumi na nodra yaco mai na nodra qase e na vica vata na yabaki sa oti.

“Kevaka e da digia me da tikoga e na loma ni dredre e ra a lako curuma na tukada, ia me da kua ni namaka na veisau.

E sa gauna me da sa tekivu cavui kalawa yani ki liu, ka toqa e dua na italanoa vou me baleti keda, ka me sa talanoa ni rawa-ka e na vuli, cakacaka kei na bisinisi ka me ra na dau cibitaka na noda kawa bula e na veigauna sa tu mai liu”.

ANA KOIVIRALOVE

Vakaraitaka ko Ana Koiviralove ni tauri koya e dua na luluvu levu e na nona vakasamataka lesu tale na dredre e ra sota kaya mai na nodra qase ka’ra sa yali yani me bula kina na nodra kawa nikua.

Ko Ana e dua vei ira na marama ka tiko e na kena vakananumi na ika 160 ni nodra yaco mai na Melanisia kina noda vanua. E cavutu mai Vanuatu ka vasu iTaukei e na yasana ko Rewa ka vakaitikotiko e Muanikoso, Laqere. E tomana ni sa ika va ni taba tamata mai vei ira na qase me ra tiko e na noda vanua nikua.

Vakaraitaka ni marautaka vakalevu na soqoni oqo e na kena nanumi lesu na nodra kau mai vakabobula ko ira na nodra qase me ra mai cakacaka e na noda vanua.

Vakaraitaka ni gauna qo e ra se vakila tiko e so na veivakaduiduitaki mai vei ira na iTaukei e ra bula vata tiko ka vakabibi na qele e na vanua e ra tiko kina edai.

Tomana ni so na gauna e dau ririko vakalevu, kevaka e na mani yaco e dua na gauna me ra tukuna na itaukei ni qele me ra vakagalala. Kevaka me ra lako, ena sega tale ni dua na vanua me ra na laki tiko kina me vaka ni sega tu na kedra tiki ni qele e na noda vanua.

E kaya ni dua na ka e ra masulaka tu ga, oya me soli vei ira e dua na vanua se dua na tiki ni qele me ra tiko kina, e ra sa na vakavinavinaka sara kina vakalevu.

Vakaraitaka ni dua ga na usutu levu e ra vinakata oya me ra vakadeitaki me ra lewe ni vanua vinaka i Viti. Na matanitu e na sega ni kila na veika e ra lako curuma tiko e na veisiga, ka ra sa kerekere vakabibi kina matanitu me vakayacori e dua na sala me ra maroroi ka taqomaki kina ko ira na wekada ka da vakatokai vata tiko me da Melanisia.

Ia, e vakavinavinakataka na matanitu kei na vanua e na kena soli tiko e so na tiki ni qele me ra tiko kina, ia e so na gauna e se dau yaco tikoga mai vei ira na yalo ni ririko me vaka ni sega ni itaukei ni vanua se qele.

E liu e sega vei ira na vuli vinaka, ia nikua e levu vei ira na nodra itabagone e ra vuli vinaka ka’ra sa rawata tu e levu na cakacaka vinaka e na noda vanua.

Lusia Tavuse (mawi), kei Ana Koiviralove. Photo: Salaseini Guniyaga

LUSIA TAVUSE

E vakavinavinakataka na Kalou ko Lusia Tavuse e na nona veitaqomaki tu mai vei ira na qase me yacovi ira na taba tamata e ra sa tiko e na gauna nikua.

Vakaraitaka ni ko ira na bula tiko e na gauna edaidai e ra sa kalougata vakalevu ni ra mai tauca na vua ni buno mai vei ira na nodra qase ka’ra sa takali yani.

E vakavinavinakataka talega na matanitu o Viti e na nodra mai ciqomi ka karoni e na nodra sa mai wili tu vakaiTaukei e na noda vanua.

Vakaraitaka ni so na gauna e dau tiko e so na tatao, ia e na draki ni bula e bula voli kina qo ni sa liu ga na Kalou e na sega ni dua na ka e na vakataotaka na nodra toso ki liu.

Kuria ka kaya ni ra sa kalougata vakalevu ka kawaitaki mai na matanitu kei ira na lewenivanua ka sa tadola talega kina na nodra rai me vaka ni sa dua na gauna vou e da sa lako curuma tiko nikua.

E ra sa vakamamasu tikoga kina matanitu me vakadeitaki na itikotiko se tiki ni qele e ra sa tiko kina nikua ka me ra kakua ni qai ririko tale tiko.

E cavutu mai na yatu Solomone ka sa mai vakaitikotiko e Wailoku.

Feedback: salaseini.guniyaga@fijisun.com.fj