Na Bibi Ni Kena Maroroi Na Noda I Qoliqoli

Ko ira nai vakalesilesi mai na Tabana ni Qoliqoli e Viti kei na Pasifika ka ra lewe ni vuli macawa rua, ka sa mai vakacavari ena siga e nanoa.

Esa mai cava ena macawa oqo na nodra vuli macawa rua na lewe 24 nai vakalesilesi ni Tabana ni Qoliqoli, ka vakayacori e Suva.

Na vuli oqo vakailavotaka ka vei­tokoni kina na South Pacific Commu­nity (SPC), Univesiti ni Ceva ni Pasi­fika (USP), New Zealand Ministry for Primary Industries, Australian Fish­eries Management Authority, PEUMP kei na USAID. Era oka talega ena vuli oqo nai vakalesilesi ni Tabana ni Qoliqoli mai na Pasifika.

Na vuli e tadolava tale e dua na rai kei na vakasama vou vei ira na ivakalesilesi me baleta tiko ga na bibi ni kena taqomaki na i qoliqoli. Era vulica kina na kena tuvalaki e so na iwalewale me baleta na lawa ni qoliqoli.

Na vuli oqo e vakatokai tiko na ‘Em­powering Future Fisheries Compli­ance Officers’.

Na matanitu ena Pasifika era tiko rawa ena vuli oqo wili kina; o Sol­omoni, Tuvalu, Vanuatu, Tonga, Samoa, Kiribati, Cook Island kei Viti.

Vakaraitaka ko Frank Jeremiah e dua na vakailesilesi ka veiqaravi tiko mai Lakeba, ni vuli oqo e sa tiko tale e na dua na ivakatage­degede e na kena vakabibitaki na lawa ni qoliqoli vei ira na dau qoli.

E kaya ni vuli e vakatabakidua e na gauna e sega ni muria kina e dua na dau qoli na lawa e vauci ira ka virikotora na Tabana ni Qoliqoli, ka yaco sara ena mata­veilewai.

“Kevaka e dua na dau qoli e basuka na lawa ni qoliqoli, e na curu mai kina na veika e ra sa vu­lica me baleta na kena maroroi na iyaubula e wasawasa.

Ia,e vakaraitaka ko Mele Vakalo­loma ni ra vulica vakatabakidua saraga na lawa kei na kena vakau­kauwataki vei ira na leweniva­nua me baleta na kena qolivi na iyaubula e na noda wasawasa.

E kaya ni ra vulica na kena vakasokomuni na itukutuku.

“Kevaka e dua na lewenivanua e voroka na lawa, e ra na vola na kena rivote, tabaka vakavinaka na veika dina e yaco, caka vinaka na kena ivola ni se bera ni ra kauta cake yani kina mataveilewai. Na veika kece oqo e vakatokai tiko me ivakadinadina.”

Advertisement

Vakavinavinakataka vakalevu vei ira na veiliutaki ni dua na veika vinaka e ra vulica e na vuli macawa rua oqo ka na rawa ni ra na la’ki vakaraitaka lesu tale e na vanua e ra veivaqaravi tiko kina me baleta na bibi ni kena maro­roi na i qoliqoli kei na ca ni kena vakasabusabutaki.

Na usutu levu ni vuli oqo e vakavinakataka ka tosoya tale na ivakatagedegede vei ira na ivakalesilesi ni tabana ni Qoliqoli e na kilaka e ra sa rawati toka.

E kaya ni ra na lesu e ra na la’ki vakararamataki ira na leweniva­nua e na nodra yasana e na veika me baleta na kena vakaukautaki na lawa kei na kena vakayagataki na iqoliqoli.

E ra kalougata ni ratou bau digi­taki e lewe tolu na ivakalesilesi e na noda vanua me ratou lewena na vuli oqo, ka ratou gole kece mai e na dui valenivolavola e na veiyasana e na noda vanua.

E veivakasalataki tiko ko Mele vei ira na lewenivanua ka vaka­bibi vei ira na dau qoli me ra dau taro ivakasala vakalevu ena veika e baleta na qoliqoli kina vei va­lenivolavola e voleka vei ira.

Vakatataro: salaseini.guniyaga@fijisun.com.fj