‘Au Vuli Ga mai Ena Veika Au Raica’

Levu na katuba e ra tadola tu e matada ka da rawa ni vakacakulea kina na noda veiqaravi.

E sa kena gauna oqo me da sa toso na kawa itaukei ka me da kua ni da vakararavitaka tikoga na noda bula kina dua tale na tamata se kabani eda cakacaka kina.

Kevaka e tiko na vakasama ni toso kei na vakaduri bisinisi sa dodonu me da vakayacora sara.

Me da wilika mada yani na veitarotarogi kei Rafaele Raituku Kaloudau, na turaga ka cicivaka tiko ena gauna oqo na nona bisinisi ni cula dabedabe ka vakatokai tiko na ‘Upholstery’. E sa yabaki 37 ko Rafaele, ka cavutu mai Naloto, Verata, Tailevu.

E vakawati ka tolu na luvei, ka ratou vakatikotiko e Cunningham e Suva.

VAKAMACALATAKA MADA NA NOMUNI VULI KEI NA CAKACAKA?

Au vuli mai Nakasi High School ka’u yaco ga e na fomu lima, au sega ni vakaotia vinaka na noqu vuli me vaka niu sasaga meu qito ka meu rawa ni yaco ki vavalagi, ia e ma ni sega ni rawa ni levu na veilala au dau sotava tu e na gauna oya.

Mai kea au sa ma ni nanuma meu na vaqara cakacaka, au dau koti co wavoki tu, cakacaka vakalailai e na dua na sitoa, cakacaka vakalailai e na dua na kabani ni caka gaunisala.

NA YABAKI CAVA E TAUYAVU KINA NA NOMUNI BISINISI, KA VU VAKACAVA?

Na noqu bisinisi ni culacula e qai tauyavu tikoga e na yabaki sa oti e na vula ko Jiulai.

E se bera ni vakamatanitutaki, au vinakata me na cici tale mada vakalailai ni bera ni saga na kena vakaivolataka e na loma ni yabaki tikoga oqo.

E na yabaki 2011 a mani sureti au e dua noqu momo meu laki cakacakavata kei koya e na City Auto Trimmer.

Oqo na kabani ni Upholstery work, na ka ni cula isulu ni dabedabe ka tiko e Vatuwaqa.

Tolu vinaka na yabaki na noqu sasaga tu meu kila na cakacaka oqo, ka’u ma ni saga ka kila vinaka sara.

Au sega ni vulica e na dua na koronivuli na cakacaka oqo, mai na noqu sasaga saraga vakatamata kei na taledi e tiko vei au. Au vuli ga mai ena veika au raica.

Au kila vinaka na cakacaka oqo, lako tiko na gauna au sa ma ni la’ki veiliutaki tale tiko vaka senior upholster.

E na yabaki 2016, a tekivu kina na noqu tubu e na $5 ka yacova saraga e na yabaki sa oti au ma ni kerea kina vua na liuliu ni kabanai ke rawa ni vakatubura na isau qai sega ni mani yaco e na vuku beka ni duidui eso.

Au sa raica tiko ni sega ni veiraurau na isau ni cakacaka kei na veika keimami qarava tiko e na veisiga.

Mai na 12 na yabaki na noqu cakacaka voli tu mai e na vanua o ya, e sa ma ni lomaqu kina meu tauyavutaka ga na noqu bisinisi me vaka niu sa raica tiko mai e na vale ni cakacaka ni sega ni dua na veisau mai na isau ka sa ma ni lomaqu kina meu tauyavutaka ga na noqu bisinisi e vale me vaka ni sa tiko rawa vei au na kilaka.

E DUA NA VANUA O VULICA MAI KINA NA CULACULA?

Au sega ni vulica mai e na dua na vanua, na kilaka saraga kei na taledi au rawata kina ka vakakina e na noqu cakacaka tu e na kabani na City Auto Trimmer e na loma ni 12 na yabaki sa oti ka’u vulica ga mai vakalailai e na Fiji National University na culacula.

O CEI SO ERA VEIVUKE ENA KENA CICIVAKI NA NOMUNI BISINISI?

Na bisinisi oqo au cicivaka taudua sara tikoga e na noqu i tikotiko e Cunnigham, ka’u vinakata me na cici mada vakalailai meu na qai sasagataka me vakamatanitutaki ka meu na vaqara talega e dua na noqu tamata cakacaka me na keirau veivuketaka vata na bisinisi oqo.

NA CAVA ESO NA KA KEMUNI DAU CULA?

E dabe toka oqori ko Rafaele Raituku Kaloudau ena nona loma ni vale mai Cunningham ka vakayagataka tiko na misini livaliva me cula kina nai sulu me ubi kina na dabebade ni motoka.

Oqori nai rairai ni sulu ni dabedabe ni motoka ni sa cula oti ko Rafaele Raituku Kaloudau.

Au dau cula isulu ni dabedabe ni motoka, sulu ni dabedabe e lomanivale, laca ni keria, caka porch binding kei na so tale na cakacaka lailai.

MAI NA GAUNA A TEKIVU KINA NA NOMUNI CULACULA, E LEVU NA OTA O NI CIQOMA?

Mai na imatai ni gauna, au maketetaka ga e na mona livaliva na noqu bisinisi ka’u biuta e na noqu ‘page’ kei na ‘page’ ni veivoli vakaitaukei. Mai kea sa qai tekivu me ra raica mai na itaukei ka sa tekivu cici saraga kina na noqu bisinisi me yacova tiko mai e dai.

E na gauna oqo au sa sega ni taqea rawa na levu ni lewenivanua e ra vinakata me ra caka na nodra isulu ni dabedabe ni motoka kei na valelaca e na varada(porch binding).

Na cakacaka oqo e sa vakauti au kina veivanua kau sa lesu sara mai Nadi, Lautoka, Rakiraki kei na veivanua tale e so.

E VAKA E VEI NA DUIDUI NI ISAU NI CULACULA O NI DAU LAVAKA?

Na isau ni cakacaka e na vakatau e na ‘material’ au vakarautaka, kevaka e dua vinakata me vakaisulu na nona dabedabe ni motoka e na tiko e na $270 kina $280, na porch binding e tiko e na $250 kina $300.

Ko ira na ‘customer’ e ra na ciciva ga na isau vinaka e na gauna oqo, oya gona na vuna au sa biuta kina vakarawarawa.

E VEI NA VANUA KEMUNI VOLIA MAI KINA NA NOMUNI ISULU KEI NA PLASTIC KO CULA KINA NA ISULU NI MOTOKA?

Na isulu au dau volia mai Multiline Distributors e Vatuwaqa, Kimono Sale e Laucala Beach. E ra dau volitaki vakamita.

E VICA O NI DAU RAWATA TIKO E NA DUA NA MACAWA?

Vakacaca sara dua na macawa au rawa ni rawata toka e $1000 vakacaca, ka’u sotava saraga kina na duidui kei na veisau levu mai na veika au rawata e na gauna au cakacaka voli tu kina e na kabani.

ILAVO E RAWATI, NA CAVA KEMUNI DAU VAKAYAGATAKA KINA?

Au vakayagataka e na noqu sau ni vale me vaka niu rede tiko ka taura tiko e $600 dua na vula, na kena voli tale eso nai yaya ni culacula, vuli ni nodratou na gone ka vakakina na bula ni matavuvale ka sa veiraurau sara tikoga.

MAI NA CULACULA, E TIKO TALE ESO NA BISINISI KEMUNI DAU CAKAVA?

Sega, na cakacaka oqo e gadrevi kina mo sa taura sara tikoga me vaka ni ka kece o na cula tiko, mai na vakarau, koti, cula qai cobacoba tale se vakaisulutaki.

E veivuke tiko vei Rafaele Raituku Kaloudau na luvena cauravou ena kena cula na tapuleni ni bera ni lai vakaliligi ena nodra vale na dau ota mai.

NA CAVA ESO NA NOMUNI TUVATUVA ENA LOMA NI 5 KINA 10 NA YABAKI MAI OQO?

Sa noqu ituvatuva tiko me na cici na bisinisi oqo ka me na rabailevu talega e na vica na yabaki mai oqo, tiko tale e so na ituvatuva vakabisinisi,io au na saga me na cici vinaka mada qo qai kalawa yani kina dua tale na ituvatuva vou.

TIKO ESO NA BOLEBOLE SE DREDRE KEMUNI DAU SOTAVA ENA KENA CICIVAKI NA BISINISI?

Tiko na dredre me vaka niu ligaiduataka tiko ka bolebole levu ga au dau biuta tiko meu kua vakadua ni yalo lailai, tovolea me na ka kecega au dau cakava meu na cakava tikoga e na yalo vinaka ka bolebole talega vei keda na itaukei me da kua ni raici keda sobu ka me da kaya tikoga e yaloda ni o keda talega e da rawa ni rawata.

E VAKA E VEI NA VEITOKONI MAI VEI IRATOU NA NOMUNI MATAVUVALE?

nIo, e ratou veivakayaloqaqataki tikoga ka veivakauqeti ka ratou dau kaya tiko meu vosota tikoga na ka vinaka e na qai rawa mai muri.

NA NOMUNI VAKASALA

Na noqu ivakasala ga vei ira na lewenivanua me da kua vakadua ni yalo lailai e na bisinisi cava ga e da via cakava, sasaga se gagadre tiko kina. Kevaka sa lutu, tovolea mo na tucake ka saga tale ka vakabibi tikoga e na kena vakaliuci tikoga na Kalou e na veigauna kece.

Dua tikoga na kerekere ke rawa ni raica na matanitu e so na bisinisi lailai vakaoqo me ra veivuke mai kina.

Vakatataro: salaseini.guniyaga@fijisun.com.fj